İHRACAT
YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı, İhracat Rejimi Kararı çerçevesinde, ihracatın
ülke ekonomisi yararına düzenlenmesini, desteklenmesini ve artırılmasını
sağlamak için ihracatta yetkili mercii ve uygulanacak usul ve esasları
düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) İhracat Rejimi Kararı uyarınca yapılacak ihracat işlemleri, bu
Yönetmelik ile Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlık tarafından
yayımlanacak tebliğler ve ilgililere verilecek talimatlar çerçevesinde
yürütülür.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelik, 22/12/1995 tarihli ve 95/7623 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararıyla yürürlüğe konulan İhracat Rejimi Kararına dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bağlı Muamele: İkiden fazla taraf arasında yapılan takas
işlemini,
b) Başlamış İşlem:
1) Açılan uluslararası ihalelere istinaden yapılan yabancı
devlet bağlantılarında, alıcı kuruluş ile bağlantının yapıldığını gösteren
yazılı sözleşmenin taraflarca imzalanmış olmasını,
2) Bedelsiz ihracatta, gümrük mevzuatı uyarınca gümrük
beyannamesi düzenlenmesi gereken hâllerde gümrük beyannamesinin tescil
edilmiş olmasını,
3) Genel esaslar çerçevesinde, gümrük beyannamesinin İhracatçı
Birlikleri Genel Sekreterliğine onaylatılmış olmasını,
4) Kayda bağlı ihracatta, İhracatçı Birlikleri Genel
Sekreterliğince kaydın verilmiş olmasını,
5) Konsinye ihracat, kredili
ihracat, takas veya bağlı muamele yoluyla ihracat, ticari kiralama yoluyla
ihracat veya yurt dışı müteahhitlik ve teknik müşavirlik kapsamındaki
ihracatta, iznin verilmiş olmasını,
6) Müsaadeye bağlı ihracatta müsaadenin verilmiş olmasını,
7) Offset kapsamında ihracatta
offset anlaşmasının imzalanmış olmasını,
c) Bedelsiz İhracat: Bedeli yürürlükteki kambiyo mevzuatı
çerçevesinde yurda getirilmesi zorunlu olmaksızın yurtdışına yapılan mal
çıkışlarını,
ç) Gün: Aksi belirtilmedikçe takvim gününü,
d) İhracat: Bir malın, yürürlükteki ihracat mevzuatı ile gümrük
mevzuatına uygun şekilde Türkiye gümrük bölgesi dışına veya serbest
bölgelere çıkarılmasını veyahut Müsteşarlıkça ihracat olarak kabul edilecek
sair çıkış ve işlemleri,
e) İhracatçı: İhraç edeceği mala göre ilgili İhracatçı
Birlikleri Genel Sekreterliğine üye olan, vergi numarasına sahip gerçek veya
tüzel kişiler ile tüzel kişilik statüsüne sahip olmamakla birlikte
yürürlükteki mevzuat hükümlerine istinaden hukuki tasarruf yapma yetkisi
tanınan ortaklıkları,
f) İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği Onayı/Kaydı:
İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği tarafından gümrük beyannamesi
onay/kayıt işlemleriyle ilgili olarak verilecek onay, kayıt ve/veya
elektronik onayı/kaydı,
g) İhraç Müsaadesi: Ülke ekonomisinin ihtiyaçları, iç ve dış
piyasa arz ve talep durumu, satış şekli ile alıcı ülke ve firmaların ülkemiz
ile olan ticari ve ekonomik ilişkileri gibi hususlar göz önünde tutularak
Müsteşarlıkça verilen ihraç iznini,
ğ) Kayda Bağlı İhracat: Gümrük beyannamesinin, ihracattan önce
İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince kayda alındığı ihracat şeklini,
h) Konsinye İhracat: Kesin satışı
daha sonra yapılmak üzere yurt dışındaki alıcılara, komisyonculara,
ihracatçının yurt dışındaki şube veya temsilciliklerine mal gönderilmesini,
ı) Kredili İhracat: İkili veya çok taraflı kredi anlaşmaları
dışında kalmak kaydıyla, ihracat bedelinin kambiyo mevzuatında öngörülen
süreleri aşacak şekilde yurda getirilmesine imkân tanıyan ihracat şeklini,
i) Mal: Her türlü eşya, madde, ürün veya değeri,
j) Müsteşarlık: Dış Ticaret Müsteşarlığını,
k) Offset: Kamu kurum ve
kuruluşları ile kamu ortaklıklarının açacakları uluslararası ihaleler
çerçevesinde yapacakları ithalat neticesinde gerçekleştirecekleri döviz
ödemelerini asgari seviyeye indirmek amacıyla, ihaleyi kazanan firma ve/veya
kuruluşların taahhüdü gereğince Türkiye’den yapılacak ihracat ile taahhüt
gereğince Türkiye’nin mevcut üretim ve ihracat potansiyelinin
geliştirilmesine yönelik diğer işlemleri,
l) Takas: İhraç veya ithal edilen mal veya hizmet bedelinin,
kısmen veya tamamen mal, hizmet veya döviz ile karşılanması işlemini,
m) Ticari Kiralama: Malların kira bedeli karşılığı belirli bir
süre kullanılmak üzere geçici olarak Türkiye gümrük bölgesi dışına veya
serbest bölgelere çıkarılmasını,
n) Transit Ticaret: Yurt dışında veya serbest bölgede yerleşik
bir firmadan ya da antrepodan satın alınan
malın, ülkemiz üzerinden transit olarak veya doğrudan doğruya yurt dışında
veya serbest bölgede yerleşik bir firmaya ya da
antrepoya satılmasını,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
İhracat
Şekilleri ve Esasları
Genel esaslar
MADDE 5 –
(1) İhracat işleminin başlaması için ihracatçıların, İhracatçı Birlikleri
Genel Sekreterliğine onaylattıkları gümrük beyannamesi ile ihracatın
yapılacağı gümrük idaresine başvurmaları gerekir.
Ön izne bağlı ihracat
MADDE 6 –
(1) İhracı uluslararası anlaşma, kanun, kararname ve ilgili sair mevzuat
uyarınca belli bir merciin ön iznine bağlı malların ihracatında, ilgili
mercilerden ön izin alındıktan sonra ihracat mevzuatı hükümleri uygulanır.
Kayda bağlı ihracat
MADDE 7 –
(1) İhracı kayda bağlı mallar, Müsteşarlıkça yayımlanacak Tebliğ ile
belirlenir.
(2) İhracı Kayda Bağlı Mallara İlişkin Tebliğ kapsamındaki
malların ihracından önce gümrük beyannamelerinin İhracatçı Birlikleri Genel
Sekreterliğince kayda alınması gerekir.
(3) İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince kayda alınmış
gümrük beyannamesinin gümrük idarelerine sunulma süresi, İhracatçı
Birlikleri Genel Sekreterliğinin onay tarihinden itibaren uzatılmamak üzere
otuz gündür. Ancak, ülkemiz ihraç ürünlerine miktar kısıtlaması uygulayan
ülkelere yapılan, kısıtlama kapsamındaki malın ihracına ait kayıt meşruhatı
düşülerek onaylanmış gümrük beyannamelerinin gümrük idarelerine sunulma
süresi, otuz günden daha kısa veya daha uzun olarak Müsteşarlıkça
belirlenebilir.
Kredili ihracat
MADDE 8 –
(1) Kredili ihracat talepleri, alıcı ile satıcı arasında imzalanan ve ihraç
edilecek malın cinsi, değeri, ödeme planı ve ödeme süresini içeren satış
sözleşmesinin aslı ve Türkçe çevirisi veyahut aracı banka tarafından
onaylanmış akreditif metinlerinin aslı ve Türkçe çevirisi ile birlikte
ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine yapılır.
(2) Madde ve/veya ülke politikası açısından Müsteşarlıkça
getirilebilecek düzenlemeler kapsamındaki mallarla ilgili kredili ihracat
talepleri; Müsteşarlığın görüşü alındıktan sonra, bunun dışında kalan
mallara ilişkin talepler ise satış sözleşmesinde belirtilen esaslar
dâhilinde doğrudan İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince
sonuçlandırılır.
(3) Kredili ihracat izin süresi, tüketim mallarında en çok iki,
yatırım mallarında en çok beş yıldır. Bu süreleri aşan talepler incelenip
sonuçlandırılmak üzere, ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği
tarafından, görüşü ile birlikte Müsteşarlığa intikal ettirilir.
(4) İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince kredili ihracat
meşruhatı düşülerek onaylanmış ihracat işlemlerine ilişkin gümrük
beyannamesinin, İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince onay tarihinden
itibaren otuz gün içinde gümrük idarelerine sunulması gerekmektedir.
Konsinye ihracat
MADDE 9 –
(1) Konsinye ihracat başvuruları ilgili
İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine yapılır.
(2) Madde ve/veya ülke politikası açısından Müsteşarlıkça
getirilebilecek düzenlemeler kapsamındaki mallarla ilgili
konsinye ihraç talepleri; Müsteşarlığın görüşü
alındıktan sonra, bunun dışında kalan mallara ilişkin talepler ise doğrudan
İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince sonuçlandırılır.
(3) İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince
konsinye ihracat meşruhatı düşülerek onaylanmış
gümrük beyannamelerinin otuz gün içinde gümrük idarelerine sunulması
gerekir.
(4) İhracatçılar, konsinye olarak
gönderilen malların kesin satışının yapılmasından sonraki otuz gün içinde
durumu, kendileri tarafından düzenlenmiş kesin satış faturası veya örneği ve
gerekli diğer belgeler ile birlikte izni veren İhracatçı Birlikleri Genel
Sekreterliğine ve aracı bankaya bildirir.
(5) İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği, verdikleri
konsinye ihraç izinlerine ait bilgileri, malın
kesin satışının kendilerine bildirilmesinden itibaren beş gün içinde aracı
bankaya bildirir.
(6) Konsinye olarak gönderilen
malın ihraç tarihinden itibaren bir yıl içinde kesin satışının yapılması
gerekir. Bu süre, haklı ve zorunlu nedenlere istinaden müracaat edilmesi
hâlinde, izni veren İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince iki yıl daha
uzatılabilir.
(7) Süresi içinde satışı yapılan malın bedelinin kambiyo
mevzuatı, satılamaması hâlinde ise malın gümrük mevzuatı çerçevesinde yurda
getirilmesi gerekir.
Yurt dışı fuar ve sergilere katılım ve ihracat
MADDE 10 –
(1) Ülkemizi temsilen
katılınacak uluslararası yurt dışı fuar ve sergiler Müsteşarlık
tarafından belirlenir.
(2) Uluslararası ticari fuarlara ve sergilere, gerek ülkemizi
temsilen ulusal düzeyde gerekse bireysel olarak
katılacak firma ve kuruluşlarca yurt dışına gönderilecek bedelli veya
bedelsiz mallar ile yurt dışında
düzenlenecek bilim, sanat, kültür veya tanıtım amaçlı fuar/sergi,
konferans, seminer gibi etkinliklere kişi veya kuruluşlarca gönderilecek
bedelli veya bedelsiz malların yurt dışına çıkışıyla ilgili başvurular
doğrudan ilgili gümrük idarelerine yapılır. Gümrük idareleri söz konusu
malların yurt dışına çıkışı için yapılan talepleri ilgili mevzuat
çerçevesinde inceleyip sonuçlandırır.
(3) Gümrük idareleri, yukarıda belirtilen amaçlarla yurt dışına
çıkışına izin verdikleri bedelli ve/veya bedelsiz mallar (bilim, sanat,
kültür, tanıtım amaçlı fuar/sergi hariç) ile ilgili gümrük beyannamelerinin
onaylı bir örneğini, beyannamenin kapanış tarihinden itibaren, en geç
onbeş gün içinde firmanın beyan ettiği İhracatçı
Birlikleri Genel Sekreterliğine gönderir.
(4) Uluslararası ticari fuar ve sergilerde sergilenmek üzere
yurt dışına çıkarılan malların kesin satışına ilişkin talepler, geçici
çıkışa esas gümrük beyannamesinin İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince
onaylanmasını müteakip gümrük idarelerince
sonuçlandırılır.
(5) Gümrük idareleri, özel organizatör kuruluşların ülkemizi
temsilen ulusal düzeyde katılacağı ticari
nitelikli fuarlarda ve sergilerde, yürürlükteki Yurt Dışında Fuar
Düzenlenmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Tebliğ hükümleri gereğince,
organizatör kuruluşa Müsteşarlıkça (İhracat Genel Müdürlüğü) verilmiş olan
"Yeterlilik Belgesi" veya "Geçici Yeterlilik Belgesi" (kamu ve meslek
kuruluşları ile vakıflarca düzenlenen fuarlarda bahse konu belgeler aranmaz)
ile birlikte ilgili fuarın ulusal katılım organizasyonunun söz konusu
kuruluşça yapılmasının onaylandığını gösterir uygunluk yazısını ararlar.
(6) Yukarıda belirtilen hususlar dışında kalan talepler
Müsteşarlıkça incelenip sonuçlandırılır.
İthal edilmiş malın ihracı
MADDE 11 –
(1) Gümrük mevzuatı çerçevesinde serbest dolaşıma girmiş yeni veya
kullanılmış malın ihracı genel esaslar çerçevesinde yapılır. Ancak,
ihracatın desteklenmesine yönelik mevzuat, yatırım mevzuatı ile gümrük
mevzuatının mahrecine iade hükümleri saklıdır.
Serbest bölgelere yapılacak ihracat
MADDE 12 –
(1) Serbest bölgelere yapılacak ihracat, ihracat mevzuatı hükümlerine
tabidir. Ancak, Dahilde İşleme Rejimi, KDV uygulamaları ve Türkiye İhracat
Kredi Bankası uygulamalarına dair mevzuat hükümleri saklıdır.
Diğer ihracat şekilleri
MADDE 13 –
(1) Kayda bağlı ihracat, ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracat, takas ve
bağlı muamele kapsamında yapılacak ihracat, bedelsiz ihracat, transit
ticaret ile savunma sanayii dışındaki alanlarda
offset kapsamında yapılacak ihracata ilişkin
usul ve esaslar Müsteşarlığın bağlı olduğu Bakanlıkça yayımlanan Tebliğlerle
düzenlenir.
(2) Yurt dışı müteahhitlik ve teknik müşavirlik kapsamında
yapılacak ihracata ilişkin usul ve esaslar, Müsteşarlığın bağlı olduğu
Bakanlıkça belirlenir.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Ortak
Hükümler
Alıcısı tarafından kabul edilmeyen mallar
MADDE 14 –
(1) İhracattan sonra, kambiyo mevzuatında öngörülen mal bedeli dövizlerin
yurda getirilme süresi içinde ve mal bedeli dövizler tahsil edilmeden önce
başvurulmak kaydıyla;
a) Alıcısı tarafından kabul edilmeyen mallar karşılığında aynı
bedel ve şartlarla mal ihracına ilişkin talepler, malların geri getirilmesi
veya geri getirileceğinin kambiyo merciine taahhüt edilmesi kaydıyla, durumu
gösterir belgelere istinaden gümrük mevzuatı çerçevesinde giriş ve çıkışta
ayniyeti tespit edilmek suretiyle gümrük idarelerince,
b) Alıcısı tarafından kabul edilmeyen malların başka bedel ve
şartlarla aynı veya farklı alıcılara satışına ilişkin talepler, durumu
gösterir belgeler ve yeni satış sözleşmesine ait İhracatçı Birlikleri Genel
Sekreterliğince onaylı faturanın ibrazından sonra gümrük idarelerince,
sonuçlandırılır.
(2) Gümrük idarelerince sonuçlandırılan talepler, ilgili
İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine ve aracı bankaya bildirilir.
(3) Birinci fıkranın (b) bendi kapsamında yer alan taleplere
konu malın bozulabilir olması hâlinde, bu tür talepler İhracatçı Birlikleri
Genel Sekreterliği veya daha sonra İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine
bilgi vermek kaydıyla Müsteşarlık yurt dışı teşkilatınca sonuçlandırılır.
Müsteşarlık yurt dışı teşkilatınca sonuçlandırılan talepler, ilgili gümrük
idaresine ve aracı bankaya bildirilir.
(4) Yukarıda belirtilen değişiklik taleplerinin ihracatı
müteakip ve mal bedeli dövizlerin tahsilinden sonra yapılması hâlinde, söz
konusu talepler Müsteşarlığın görüşü alınmak suretiyle ilgili mercilerce
sonuçlandırılır.
(5) Yukarıda yer alan hususlar, ihracatın desteklenmesine
yönelik mevzuat kapsamında yapılmış olması hâlinde, ait olduğu mevzuat
hükümlerine tabidir.
Alıcısına teslim edilemeyen mallar ve malların terk edilmesi
MADDE 15 –
(1)
Yanma, çalınma gibi haklı ve zorunlu nedenlerle alıcısına teslim edilemeyen
mallara ilişkin ihracat talepleri, durumu gösteren belgelere dayanılarak
Müsteşarlıkça (İhracat Genel Müdürlüğü) sonuçlandırılır.
(2) Geri getirilmesinde ekonomik yarar görülmeyen malların terk
edilmesine ilişkin talepler, durumu gösteren belgelere dayanılarak
Müsteşarlıkça (İhracat Genel Müdürlüğü) sonuçlandırılır.
(3) Uygun görülerek sonuçlandırılan talepler, aracı bankaya
bildirilir.
(4) Yukarıda belirtilen hususlar, ihracatın desteklenmesine
yönelik mevzuat kapsamında yapılmış olması hâlinde, ait olduğu mevzuat
hükümlerine tabidir.
İhracatçı Birliklerince yapılacak işlemler
MADDE 16 –
(1) 5/7/1993 tarihli ve 93/4614 sayılı İhracatçı Birliklerinin Kuruluşu,
İşleyişi, İştigal Sahaları, Organları, Üyelerin Hak ve Yükümlülüklerine Dair
Bakanlar Kurulu Kararına istinaden, nisbi
aidatın tahsil edilmesi gerekir. Bu husus, İhracatçı Birlikleri Genel
Sekreterliğince gümrük beyannamesinin onaylanması sırasında aranır.
Gümrük idarelerince yapılacak işlemler
MADDE 17 –
(1) Otomasyona geçmiş gümrük idareleri, ihracat işlemlerinde tescil onayı
yapılmadan önce, gümrük beyannamesi üzerinde İhracatçı Birlikleri Genel
Sekreterliğinin elektronik ortamda oluşturdukları "Birlik Onay Kodu"nu
ararlar. "Birlik Onay Kodu" doğrulanmayan gümrük beyannamelerine istinaden
mal çıkışı yapılmaz.
(2) Otomasyona geçmemiş gümrük
idareleri ise, ihracat işlemlerinde gümrük beyannamesi üzerinde İhracatçı
Birlikleri Genel Sekreterliğinin onayını/kaydını ararlar. İhracatçı
Birlikleri Genel Sekreterliği onayı/kaydı bulunmayan gümrük beyannamelerine
istinaden mal çıkışı yapılmaz.
(3) Gümrük idareleri, ihracatı müteakip durumu ilgili İhracatçı
Birlikleri Genel Sekreterliğine bildirir.
(4) Gümrük idarelerince tescil edilen gümrük beyannameleri
üzerinde herhangi bir değişiklik yapılması veya gümrük beyannamelerinin
iptal edilmesi hâlinde, bu husus işlemi yapan gümrük idaresi tarafından
onayı/kaydı veren İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine, aracı bankaya,
kambiyo müdürlüğüne ve Türkiye İstatistik Kurumuna bildirilir.
İhracat bedellerinin yurda getirilmesi
MADDE 18 –
(1) İhracat bedellerinin yurda getirilmesi hususu kambiyo mevzuatı
hükümlerine tabidir.
Diğer durumlar
MADDE 19 –
(1) İhracata ilişkin olarak bu Yönetmelikte belirlenen konular dışında kalan
hususlar İhracat Rejimi Kararı çerçevesinde Müsteşarlıkça (İhracat Genel
Müdürlüğü) sonuçlandırılır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli
ve Son Hükümler
Yürürlükten kaldırılan Yönetmelik
MADDE 20 –
(1)
6/1/1996 tarihli ve 22515 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İhracat
Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Başlamış işlemler
GEÇİCİ MADDE
1 – (1)
Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce başlamış işlemlere, lehte
olmaları kaydıyla, bu Yönetmeliğin 20 nci
maddesiyle yürürlükten kaldırılan Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Yürürlük
MADDE 21 –
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 22 –
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Dış
Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür.
